Unikatową cechą Ogólnodostępnej Bazy Danych (OBD) są Systemy Monitorowania Środowiska (SMŚ), będące modułem automatycznej kalkulacji wskaźników monitoringu. Wskaźniki monitorowania będą obliczane na podstawie danych zgromadzonych w OBD, automatycznie w stałych przedziałach czasowych lub manualnie - przez użytkownika systemu, a wyniki tych obliczeń będą gromadzone w specjalnej metabazie. Wskaźniki mogą być obliczane dla jednej lub kilku z dostępnych warstw referencyjnych, takich jak: kartogramy ATPOL

(w rozdzielczości 1, 2, 5 i 10 km), regionalizacja fizycznogeograficzna, podział administracyjny i powierzchniowe formy ochrony przyrody. Metabaza wskaźników monitorowania pozwoli w przyszłości na analizę zmian środowiska przyrodniczego regionu, zarówno w skali czasowej jak i przestrzennej. Wyniki obliczeń dowolnego wskaźnika lub grupy wskaźników, składających się na system monitorowania, będą dostępne w postaci raportu – tabeli wyników kalkulacji dla obiektów przestrzennych z wybranej warstwy referencyjnej lub w postaci

graficznej, jako kartogramy, kartodiagramy lub różnorodne mapy tematyczne. Zaproponowany przez autorów bazy SMŚ jest ważnym uzupełnieniem i uszczegółowieniem Państwowego Monitoringu Środowiska i krajowego zestawu wskaźników monitorowania zrównoważonego rozwoju.

Na SMŚ składa się 20 autorskich systemów opartych na algorytmach obliczających 88 wskaźników monitorowania:

1. System monitorowania stanu zbadania przyrody ożywionej.

Wskaźniki monitorowania: stopnia zbadania gatunków, roślinności, siedlisk przyrodniczych; dokumentacji fitosocjologicznej roślinności.

2. System monitorowania bogactwa przyrody ożywionej.

Wskaźniki monitorowania: bogactwa gatunkowego, roślinności, siedliskowego, bogactwa ostoi przyrody.

3. System monitorowania stanu ochrony zasobów przyrody ożywionej.

Wskaźniki monitorowania: ochrony, zagrożenia ochrony, wymierania: gatunków, roślinności, siedlisk przyrodniczych; sozobiontyczności, ważności sozobiontycznej: bioty, flory, fauny, roślinności, siedlisk przyrodniczych; efektywności ochrony sozobiontow w biocie, florze, faunie, roślinności, siedliskach przyrodniczych; skuteczności ochrony: gatunków, zbiorowisk roślinnych, siedlisk przyrodniczych; regionalnej ochrony zagrożonych: gatunków, zbiorowisk roślinnych, siedlisk przyrodniczych; ochrony obszarowej i obiektowej zasobów przyrody; skuteczności ochrony korytarzy ekologicznych; skuteczności eliminacji gatunków inwazyjnych; skuteczności czynnej ochrony gatunków; skuteczności czynnej ochrony siedlisk przyrodniczych.

4. System monitorowania stanu zachowania zasobów przyrody ożywionej.

Wskaźniki monitorowania: stanu zachowania populacji wybranych gatunków; stanu zachowania zbiorowisk roślinnych naturalnych i półnaturalnych; stanu zachowania wybranych siedlisk przyrodniczych.

5. System monitorowania stanu zagrożenia zasobów przyrody ożywionej.

Wskaźniki monitorowania: stanu zagrożenia: gatunków, zbiorowisk roślinnych, siedlisk przyrodniczych; indeks czerwonej listy (Red List Index RLI): bioty, flory, fauny, roślinności, siedlisk przyrodniczych.

6. System monitorowania stanu wymierania i utraty zasobów przyrody ożywionej.

Wskaźniki monitorowania: wymierania gatunków; zaniku: zbiorowisk roślinnych, siedlisk przyrodniczych; zmian liczebności osobników na monitorowanym stanowisku.

7. System monitorowania procesu synantropizacji zasobów przyrody ożywionej.

Wskaźniki monitorowania: modernizacji flory, archeofityzacji flory trwałej, kenofityzacji flory trwałej, zmian fluktuacyjnych we florze, antropofityzacji flory trwałej, antropofityzacji flory całkowitej; stosunek diafitow do liczby gatunków rodzimych.

8. System monitorowania procesu inwazji gatunków obcych.

Wskaźniki monitorowania: udziału: obcych gatunków inwazyjnych roślin we florze, obcych gatunków potencjalnie inwazyjnych roślin we florze; stopnia zagrożenia obszarów chronionych i ostoi przyrody obcymi gatunkami inwazyjnymi roślin; udziału: obcych gatunków inwazyjnych zwierząt w faunie, obcych gatunków potencjalnie inwazyjnych zwierząt w faunie, obcych gatunków poinwazyjnych zwierząt w faunie.

9. System monitorowania procesu adaptacji zasobów przyrody ożywionej do zachodzących zmian.

Wskaźniki monitorowania: apofityzacji rzadkich, zagrożonych i chronionych gatunków roślin; stopnia kolonizacji terenów poprzemysłowych przez rzadkie, zagrożone i chronione gatunki roślin.

10. System monitorowania funkcjonowania zasobów przyrody ożywionej.

Wskaźniki monitorowania: drożności wyznaczonych korytarzy ekologicznych.

11. System modelowania potencjalnych siedlisk gatunków rzadkich, zagrożonych i chronionych.

Wskaźniki monitorowania: potencjalnych siedlisk gatunków rzadkich, zagrożonych i chronionych.

12. System modelowania potencjalnych siedlisk przyrodniczych rzadkich, zagrożonych i chronionych.

Wskaźniki monitorowania: potencjalnych siedlisk przyrodniczych rzadkich, zagrożonych i chronionych.

13. System modelowania siedlisk potencjalnie narażonych na zachodzące zmiany.

Wskaźniki monitorowania: siedlisk potencjalnie zagrożonych inwazją obcych gatunków roślin.

14. System monitorowania stanu zbadania przyrody nieożywionej.

Wskaźniki monitorowania: stopnia zbadania geostanowisk województwa śląskiego.

15. System monitorowania bogactwa przyrody nieożywionej.

Wskaźniki monitorowania: bogactwa geostanowisk.

16. System monitorowania stanu ochrony zasobów przyrody nieożywionej.

Wskaźniki monitorowania: skuteczności ochrony geostanowisk, stanu zachowania geostanowisk.

17. System monitorowania korzystania z baz danych w procesie zarządzania zasobami środowiska.

Wskaźniki monitorowania: wykorzystania modułu Przyroda ORSIP.

18. System monitorowania wdrażania planów i programów ochrony zasobów przyrodniczych.

Wskaźniki monitorowania: realizacji planów i programów ochrony gatunków, siedlisk przyrodniczych i zbiorowisk roślinnych oraz obszarów i obiektów chronionych (liczba działań oraz stan realizacji działań); realizacji projektów czynnej ochrony przyrody; realizacji projektów zwalczania gatunków inwazyjnych.

19. System monitoringu wdrażania programów monitoringu zasobów przyrodniczych.

Wskaźniki monitorowania: obszarów i obiektowa chronionych, gatunków i siedlisk przyrodniczych chronionych i zagrożonych, gatunków inwazyjnych.

20. System monitorowania poziomu świadomości ekologicznej mieszkańców.

Wskaźniki monitorowania: frekwencji osób uczestniczących w zajęciach edukacji ekologicznej.